តើអ្វីជា កសិកម្មសរីរាង្គ?
ដោយ ជា តាគីហ៊ីរ៉ូ English l ភាសាខ្មែរ
កសិកម្មសរីរាង្គគឺជាវិធីសាស្រ្តកសិកម្មដែលផ្អែកលើ គោលការណ៍ធម្មជាតិ ដែលការពារដី ទឹក ជីវចម្រុះ និង បរិស្ថាន។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របញ្ជាក់ពីអត្ថប្រយោជន៍ ដល់បរិស្ថាននៃកសិកម្មសរីរាង្គ ប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចក៏ ព្រមានអំពីបញ្ហាប្រឈមផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្ម ដូចជា ទិន្នផលទាប ការប្រកួតប្រជែងតម្លៃលើទីផ្សារ និងសម្ពាធ នៃការ ប្រែប្រួលអាកាសធាតុជាសាកល។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កសិកម្មសរីរាង្គគឺជាចំណែកនៃក្តីសង្ឃឹមមួយ សម្រាប់ភពផែនដីដែលអាចឱ្យកសិករ មនុស្សលោក និងធម្មជាតិ បន្តរួមរស់ជាមួយគ្នាយូរអង្វែង និងមាន និរន្តរភាព។
បើសិនជាយើងទុកដីមួយ ឱ្យទំនេរចោល បន្ទាប់ពីដុះស្មៅច្រើនដង ដីនោះនឹងចាប់ផ្ដើមដុះ កូនឈើ។ ដើមឈើ ពីរបីដើមនឹងក្លាយជាព្រៃ ហើយព្រៃនោះនឹងពង្រីកខ្លួនបន្តិចម្តងៗ។ ហេតុអ្វីព្រៃនោះអាចរស់រានដោយខ្លួនឯងបាន និងអាច រីកធំធាត់ ដោយគ្មានជំនួយពីមនុស្ស? មិនចាំបាច់មានប្រព័ន្ធស្រោចស្រព។ គ្មានប្រព័ន្ធការពារ សត្វចង្រៃ។ ហើយជីវិតក៏ចាប់ផ្ដើមឡើង សត្វ បក្សី សត្វល្អិតផ្សេងៗនឹងមានវត្តមាននៅទីនោះ។
មូលហេតុគឺដោយសារប្រព័ន្ធជួយគាំទ្រគ្នារបស់ធម្មជាតិ ឬនិយាយឱ្យសាមញ្ញថា “ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី”។ យើងអាច បន្តមើលគំរូព្រៃខាងលើ៖ រៀងរាល់ឆ្នាំនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ ដើមឈើនឹងជ្រុះស្លឹក ផ្លែឈើព្រៃដែលទុំ ក្រៅពីអាហាររបស់សត្វព្រៃ វាក៏ជ្រុះដូចគ្នា។ ស្លឹកឈើដែលជ្រុះបានក្លាយជាអាហាររបស់ អតិសុខុមប្រាណ រាប់លានដែលរស់នៅក្នុងដី ហើយអតិសុខុមប្រាណនឹងផ្តល់សារធាតុ ចិញ្ចឹមសំខាន់បីដែលព្រៃឈើ ត្រូវការជា ចាំបាច់វិញគឺ NPK។ (អ្វីជា NPK សរីរាង្គ? សូមអានអត្ថបទលំអិត)
ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនេះហាក់បីដូចជា ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុរបស់ធម្មជាតិ អីចឹង។ មានន័យថាគ្រប់សភាវៈ រស់នៅលើភព ផែនដីទាំងអស់ត្រូវតែ បង់ពន្ធជួនធម្មជាតិ ដើម្បីអាចឱ្យធម្មជាតិដំណើរការបាន និងមាននិរន្តរភាពបាន។
លំនាំគំរូនេះត្រូវបានមនុស្សយកមកអនុវត្តធ្វើជា បច្ចេកទេសកសិកម្មតាមគោលការណ៍ធម្មជាតិ (កសិកម្មសរីរាង្គ) អ្នកខ្លះហៅថា បច្ចេកទេសកសិកម្មបុរាណ។ កសិកម្មសរីរាង្គគឺជៀសវាងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីសំយោគ ដែល អាចបំផ្លាញអតិសុខុមប្រាណ។ ជំនួសឱ្យការពឹងផ្អែកលើជីគីមីសំយោគ និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត កសិករប្រើប្រាស់ ជីកំប៉ុស្ត ការដាំដុះបង្វិលដំណាំ និង ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតដោយជីវសាស្ត្រ។ ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតដោយជីវសាស្ត្រ គឺជាការបង្កើតបរិយាកាសក្នុងចម្ការឱ្យមាន សត្វល្អិតផ្សេងៗដែលមានប្រយោជន៍ ច្រើនជាងសត្វល្អិត ដែលមក បំផ្លាញ។ ឧទាហរណ៍ ចម្ការកសិករសរីរាង្គ ពួកគាត់នឹងដាំដំណាំចម្រុះ ឬផ្កាចម្រុះ ស្រដៀងនឹងព្រៃឈើដែរ។ ដោយសារមានប្រព័ន្ធស្រោចស្រពនៅរដូវប្រាំង ផ្កានៃរុក្ខជាតិមួយចំនួនអាចរីកបានក្នុងរដូវប្រាំង។ វាជាកត្តា ទាក់ទាញ ឃ្មុំ ឱ្យមានវត្តមានច្រើន ជាង ស្រាំង ដែលជាសត្វល្អិតបំផ្លាញ ផ្លែផ្កា និងក្ដិប របស់ដំណាំ។
យោងតាមការពិនិត្យឡើងវិញ នៃការសិក្សារយៈពេលវែងនៅអឺរ៉ុប កសិកម្មសរីរាង្គកាត់បន្ថយការហូរច្រោះ គីមីយ៉ាង ច្រើន។ វាបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវរចនាសម្ព័ន្ធដី និងបង្កើន ការទាញយកកាបូន នៅក្នុងដី។ វាជាទីជម្រក សម្រាប់សត្វល្អិតមានប្រយោជន៍ សត្វស្លាប និងអតិសុខុមប្រាណ ដែលចូលរួមចំណែក ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ដែលមានសុខភាពល្អ។¹ តាមរយៈការធ្វើត្រាប់តាមវដ្តធម្មជាតិនេះ កសិកម្មសរីរាង្គជួយស្តារតុល្យភាពដីឡើងវិញ ដែលខូចខាតដោយការធ្វើកសិកម្មឧស្សាហកម្ម។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កសិកម្មតាមគោលការណ៍ធម្មជាតិនេះមិនមែនគ្មានឧបសគ្គនោះទេ។ ការវិភាគទិន្នន័យ (មេតា) ឆ្នាំ ២០២៣ គូសបញ្ជាក់ពីបញ្ហាប្រឈមជាសកលមួយ ចំនួនដែលបានបង្អាក់ដំណើរ ដល់អ្នកធ្វើ កសិកម្មសរីរាង្គរួមមាន៖ ចម្ការដំណាំសរីរាង្គតែងតែប្រឈមមុខនឹងទិន្នផលទាប ជាពិសេសក្នុងឆ្នាំដំបូងៗ។ ពួកគេ ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើន ដែលតម្រូវឱ្យមានការចំណាយខ្ពស់ផងដែរ និងចំណេះដឹងឯកទេសបន្ថែមទៀត។ កសិករជួនកាលជួបការលំបាកជាមួយនឹងការចូលទៅកាន់ទីផ្សារសរីរាង្គមានកំណត់ និងប្រព័ន្ធបញ្ជាក់គុណភាព ដ៏តឹងរ៉ឹង និងស្មុគស្មាញ។² លើសពីនេះ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបានបន្ថែមសម្ពាធបន្ថែមទៀត ដោយសារ អាកាសធាតុដែលមិនអាចទាយទុកជាមុនបានកំពុងគំរាមកំហែងដល់ដំណាំ និងស្ថិរភាពដី។
ទោះបីជាមានការលំបាកទាំងនេះក៏ដោយ ក៏កសិកម្មសរីរាង្គគឺជាចំណែកមួយ នៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំង នឹងការប្រែប្រួល អាកាសធាតុដ៏សកម្ម។ វាផ្តល់អំណាចដល់សហគមន៍ ក្នុងការដាំដុះកសិផលកសិកម្ម ដោយមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ ដល់មនុស្ស និងបរិស្ថាន។ វាជួយបង្កើតភាពធន់ដ៏រឹងមាំ ប្រឈមនឹងវិបត្តិការខូចប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីជាសកល។³
ទោះយ៉ាងណា ឆ្លើយតបនឹងសំណួរថា តើគ្រប់គ្នាត្រូវតែធ្វើកសិកម្មសរីរាង្គដែរឬទេ? ចម្លើយខ្លី គឺអត់ទេ ប៉ុន្តែយើងចង់ឲ្យមានកសិកម្មចម្រុះច្រើននៅក្នុងប្រទេសរបស់យើង។ ការគោរពតាមស្តង់ដារកសិកម្មនីមួយៗ គឺជាគោលការណ៍នៃការធ្វើកសិកម្ម ដោយមាននិរន្តរភាពសម្រាប់ធនធានធម្មជាតិ និងសុវតិភាពសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់។ តើស្តង់ដារកសិកម្មគឺជាអ្វី? សូមអានលំអិត
ឯកសារយោង (Notes and Bibliography)
ចំណុចយោង (Notes)
- M. L. B. Hansen and K. S. Petersen, “Environmental Benefits of Organic Agriculture: A Review of European Long-Term Studies,” Journal of Sustainable Agriculture 45, no. 2 (2020): 180–195.
- L. T. Zhang et al., “Global Challenges and Trade-offs in Organic Crop Production,” Agronomy and Sustainable Development 43, no. 1 (2023): 102–115.
- J. R. Powell and E. M. Green, “Ecological Sustainability and the Future of Farming,” International Journal of Geography, Geology and Environment 10, no. 4 (2022): 45–60.
ឯកសារយោងពេញលេញ (Bibliography)
Hansen, M. L. B., and K. S. Petersen. “Environmental Benefits of Organic Agriculture: A Review of European Long-Term Studies.” Journal of Sustainable Agriculture 45, no. 2 (2020): 180–195.
Powell, J. R., and E. M. Green. “Ecological Sustainability and the Future of Farming.” International Journal of Geography, Geology and Environment 10, no. 4 (2022): 45–60.
Zhang, L. T. et al. “Global Challenges and Trade-offs in Organic Crop Production.” Agronomy and Sustainable Development 43, no. 1 (2023): 102–115.
